Bir fidye yazılımı saldırısı, arızalanan bir disk ya da yanlışlıkla silinen bir klasör: hepsinde şirketi ayakta tutan tek şey sağlam bir yedektir. Ama sahada en sık karşılaşılan durum, yedeğin "alındığının sanılması" ama gerçekte ya hiç çalışmamış ya da geri yüklenemez durumda olmasıdır. Bunu fark etmenin en kötü zamanı da verinin gerçekten gerektiği andır.
Yedek almak neden tek başına yetmez?
Yedekleme yazılımları çoğu zaman sessizce başarısız olur: hedef disk dolmuştur, ağ paylaşımının parolası değişmiştir, lisans süresi bitmiştir ya da yedek dosyası bozuk yazılmıştır. Ekranda bir uyarı çıkmadıkça kimse fark etmez. Üstelik bir yedeğin "başarılı" görünmesi, ondan veri geri alınabileceği anlamına da gelmez. Geri yükleme hiç denenmemişse, yedeğin işe yarayıp yaramadığı aslında bilinmiyordur.
Yedekleme ile senkronizasyon aynı şey değildir
Bulut depolama ya da dosya eşitleme hizmetleri (OneDrive, Google Drive gibi) dosyaları cihazlar arasında eşitler; bir dosya silinirse ya da fidye yazılımı tarafından şifrelenirse, bu değişiklik de eşitlenebilir. Gerçek bir yedek, belirli bir andaki halin geriye dönülebilir kopyasını tutar ve eski sürümlere dönmeye izin verir. Eşitleme kullanıyorsanız bile sürüm geçmişi ve ayrı bir yedek düzeni ihtiyacı devam eder.
3-2-1 kuralı: basit ama etkili bir başlangıç
- 3 kopya: verinin asıl hali dahil en az üç kopyası olsun
- 2 farklı ortam: kopyalar en az iki farklı türde ortamda dursun (ör. yerel disk ve ağ depolama)
- 1 kopya şirket dışında: en az bir kopya fiziksel olarak başka bir yerde ya da bulutta olsun
Fidye yazılımlarına karşı bu kurala bir şey daha eklemek gerekir: en az bir kopya, ağdaki bilgisayarlardan doğrudan değiştirilemeyecek şekilde ayrı tutulmalıdır. Aksi halde saldırgan, şifrelediği dosyalarla birlikte bağlı yedek klasörünü de şifreleyebilir.
Neyi, ne sıklıkla yedeklemeli? RPO ve RTO
- RPO (Recovery Point Objective, kabul edilebilir veri kaybı): en kötü durumda ne kadar yeni veriyi kaybetmeyi göze alabilirsiniz? Günde bir yedek alıyorsanız, en fazla bir günlük veri kaybı demektir
- RTO (Recovery Time Objective, kabul edilebilir kesinti süresi): sistemin yeniden çalışır hale gelmesi için ne kadar süreniz var? Bu süre geri yükleme hızını belirler
- Her sistemin değeri aynı değildir: muhasebe veritabanı ile genel paylaşım klasörü için aynı sıklık gerekmeyebilir
- Sadece dosyaları değil, e-posta, veritabanı ve sunucu yapılandırmalarını da düşünün
Geri yükleme testi nasıl yapılır?
Geri yükleme testi, yedekten rastgele seçilen birkaç dosyanın ya da bir sistemin gerçekten geri alınıp açılabildiğinin denenmesidir. Canlı sisteme dokunmadan, ayrı bir klasöre ya da test ortamına yapılır. Önemli olan bunun bir kez değil, düzenli aralıklarla yapılması ve sonucunun kayıt altına alınmasıdır.
- Her yedekleme işi için bir test sıklığı belirleyin (ör. kritik veriler için ayda bir)
- Testte gerçekten dosya açın, sadece listeyi görmekle yetinmeyin
- Testin tarihini ve sonucunu not edin, başarısız testi aynı gün düzeltin
- Geri yüklemenin ne kadar sürdüğünü ölçün: bir kesinti anında beklenen süreyi bilirsiniz
Yedekleme düzeninde sık yapılan hatalar
- Yedeğin aynı bilgisayarda ya da aynı ağ paylaşımında tutulması: cihaz bozulursa ya da saldırıya uğrarsa ikisi birlikte gider
- Yedek hedefinin dolması ve yeni yedeklerin sessizce yazılmaması
- Yedeklerin şifrelenmemesi: çalınan bir yedek disk, çalınan bir bilgisayar kadar risklidir
- Yedekleme hesabının yönetici yetkisiyle her yerde açık kalması
- Geri yükleme parolalarının ya da anahtarlarının yedekle aynı yerde saklanması
- Test yapılmaması ve "yedekleme çalışıyor" varsayımıyla yetinilmesi
Takibi düzenli hale getirmek
Birkaç bilgisayarlık bir ofiste bile hangi yedeğin en son ne zaman başarılı olduğunu ve en son ne zaman geri yükleme testi yapıldığını akılda tutmak zordur. TURKONETS panelinde her şirketin yedekleme işleri tek bir listede tutulur: her çalıştırmanın başarılı ya da başarısız sonucu ve her geri yükleme testi kaydedilir, beklenen sıklıkta sonuç gelmeyen ya da testi geciken işler ayrıca işaretlenir. Panel yedeği kendisi almaz; kullandığınız yedekleme yazılımından bağımsız olarak, yedekleme düzeninin aksamadığını görünür kılar.
Sık sorulan sorular
Ne sıklıkla geri yükleme testi yapmalıyım? Kritik veriler için ayda bir, diğerleri için üç ayda bir makul bir başlangıçtır. Yedekleme yazılımı ya da altyapı değiştiğinde ayrıca test edilmelidir.
Bulut yedeği yeterli mi? Tek başına değil. Bulut kopya "şirket dışı kopya" ihtiyacını karşılar ama yerel kopya olmadan geri yükleme uzun sürebilir. İkisi birlikte kullanıldığında daha dayanıklıdır.
Fidye yazılımı yedekleri de şifreleyebilir mi? Evet, saldırgan yedeklere ulaşabiliyorsa. Bu yüzden en az bir kopyanın ağdan ayrı ya da değiştirilemez (immutable) şekilde tutulması önerilir.
Yedeklerin KVKK ile ilişkisi nedir? Yedekler de kişisel veri içerir; erişim, şifreleme ve saklama süresi açısından asıl veri kadar korunmaları gerekir.