Kaynaklar

Sunucunuz Çökmeden Önce Fark Edebilir misiniz? Kritik Cihazlar İçin Uyarı Eşikleri

28 Ekim 2026·7 dk okuma

Sunucu izleme, bir sunucunun çalışıp çalışmadığını ve sağlık göstergelerini (disk doluluğu, bellek, işlemci, kritik servisler) sürekli takip edip, bir sorun belirdiğinde ilgili kişiyi uyaran düzenektir. Amaç, sorunu çalışanlar "dosyalara erişemiyorum" demeden önce fark etmektir. Bir filodaki her cihaz aynı önemde değildir: bir çalışanın dizüstü bilgisayarı birkaç dakika kapansa kimse fark etmeyebilir, ama muhasebe yazılımını ya da ortak dosyaları barındıran sunucu aynı süre erişilemez olursa onlarca kişi işini yapamaz.

Sunucular çoğu zaman çökmeden önce işaret verir

Ani donanım arızaları her zaman önceden görülemez. Ama sık rastlanan kesintilerin önemli bir kısmı günler öncesinden belirti verir:

  • Disk doluluğu yavaş yavaş artar; disk dolduğunda veritabanı ve yedekleme durabilir
  • Bellek kullanımı sürekli yüksek seyreder; uygulamalar yavaşlar, sonra yanıt vermez hale gelir
  • İşlemci uzun süre tam yükte çalışır; bu bazen bir arızanın, bazen istenmeyen bir yazılımın işaretidir
  • Kritik bir servis (ör. güvenlik duvarı, virüsten koruma, olay günlüğü) durur ve kimse fark etmez
  • Güncellemeler haftalarca yüklenmez; yeniden başlatma bekleyen bir sunucu açıkta kalır
  • Yedekleme sessizce başarısız olmaya başlar; bu ancak geri yükleme gerektiğinde anlaşılır

Neden tek bir eşik yeterli değil?

Bir cihazın "çevrimdışı" sayılması için makul bir bekleme süresi (eşik) gerekir, yoksa geçici bir ağ dalgalanmasında bile yanlış alarm gelir. Ama bu eşik tüm cihazlar için aynı olursa iki sorun çıkar: sıradan bir iş istasyonu için çok erken alarm verip gereksiz gürültü yaratır, ya da kritik bir sunucu için çok geç alarm verip asıl önemli kesintiyi geç fark ettirir.

Doğru yaklaşım: cihaza göre farklı hassasiyet

Pratik çözüm, bir cihazı önceden "sunucu" ya da "iş istasyonu" olarak işaretlemek ve izleme sisteminin buna göre davranmasıdır:

  • İş istasyonu: daha uzun bir bekleme payı, normal önemde bir uyarı
  • Sunucu: çok daha kısa bir bekleme payı, kritik önemde bir uyarı
  • Bir cihazın rolü değiştiğinde, eski kategoriye göre açılmış uyarının da düzeltilmesi

Uyarı yorgunluğu: çok alarm, hiç alarm kadar zararlıdır

Her küçük dalgalanmada bildirim gönderen bir sistem, kısa sürede kimsenin bakmadığı bir gürültü kaynağına dönüşür. Buna uyarı yorgunluğu denir ve gerçek bir kesintinin onlarca önemsiz bildirim arasında kaybolmasına yol açar. Bunu azaltmanın yolları şunlardır:

  • Eşikleri cihazın önemine göre ayarlamak
  • Aynı sorun için tekrar tekrar değil, sorun açıldığında ve kapandığında bildirim göndermek
  • Uyarıları önem derecesine ayırmak (bilgi, uyarı, kritik)
  • Sorun kendiliğinden düzeldiğinde uyarıyı otomatik kapatmak

Rol otomatik atanmamalı, ama önerilmeli

Bir cihazın "sunucu" olup olmadığı işletim sistemi adından (ör. Windows Server) tahmin edilebilir, ama bunu körü körüne otomatik uygulamak yanlış sınıflandırmaya yol açabilir. Daha güvenilir yöntem, sistemin bir öneri sunması, son kararı ise teknisyenin vermesidir.

Uyarı geldiğinde ilk yapılacaklar

  • Sunucu gerçekten kapalı mı, yoksa yalnızca ağ bağlantısı mı kopmuş, bunu ayırın
  • Aynı ağdaki başka cihazlar da çevrimdışıysa sorun büyük olasılıkla ağda ya da elektriktedir
  • Son yapılan değişikliğe bakın: güncelleme, yeni yazılım, yapılandırma değişikliği
  • Etkilenen çalışanlara kısa bir bilgi verin; belirsizlik kesintinin kendisinden daha çok zaman kaybettirir
  • Sorun çözüldükten sonra nedenini ve yapılanı kısaca kaydedin

Sık sorulan sorular

Sunucu izleme için sunucuya ek donanım gerekir mi? Hayır. İzleme, sunucuya kurulan küçük bir yazılım (ajan) ile yapılır; ajan sağlık göstergelerini düzenli aralıklarla yönetim paneline bildirir.

İzleme arızayı önler mi? Arızayı doğrudan önlemez, ama belirtileri erken gösterir. Disk dolmadan yer açmak ya da duran bir servisi yeniden başlatmak gibi müdahalelerle kesinti çoğu zaman yaşanmadan engellenebilir. Ani donanım arızaları ise önceden görülemeyebilir.

Küçük bir ofiste tek sunucu için izleme gerekli mi? Tek sunucu, tek hata noktası demektir. O sunucu durduğunda yedeği yoksa tüm iş durur; bu yüzden küçük ofislerde izleme en az büyük yapılardaki kadar değerlidir.

Disk doluluğunda hangi oran tehlikelidir? Genel kabul gören uygulama, doluluk yüzde 90'a yaklaştığında uyarı üretmektir. Bu, müdahale için yeterli zaman bırakır.

TURKONETS'te sunucu izleme

TURKONETS panelinde her cihaza bir rol (iş istasyonu ya da sunucu) atanabilir; işletim sistemi bir sunucu sürümü gösteriyorsa panel bunu öneri olarak sunar, teknisyen onaylar. Sunucu olarak işaretlenen bir cihazdan yaklaşık 5 dakika haber alınamazsa kritik önemde bir uyarı açılır; iş istasyonunda aynı durum yaklaşık 15 dakikalık bekleme payıyla, daha düşük önemde değerlendirilir. Disk doluluğu yüzde 90'ı geçtiğinde, kritik bir Windows servisi durduğunda ya da güvenlik duvarı kapandığında da uyarı üretilir; sorun düzeldiğinde uyarı kendiliğinden kapanır. İzleme, sunucunun ağa ve panele erişebildiği sürece çalışır ve her arıza türünü önceden göstermeyi vaat etmez.

İlgili hizmetimiz

SOAR Hizmeti: Yönetilen Güvenlik Orkestrasyonu ve Müdahale

SOAR (Security Orchestration, Automation and Response: güvenlik orkestrasyonu, otomasyonu ve müdahalesi), farklı kaynaklardan gelen güvenlik sinyallerini tek bir yerde toplamak, tekrarlayan işleri insan beklemeden yürütmek ve bir olay anında doğru adımları hızla atmak demektir. Türkiye merkezli TURKONETS, bunu satın alıp kendiniz kurmanız gereken bir yazılım olarak değil, yönetilen bir hizmet olarak sunar: rutini otomasyon üstlenir, riskli kararları her zaman bir uzman onaylar. Bu, hem uç nokta (bilgisayar/sunucu) sinyallerini hem de ağın kendisinden gelen sinyalleri kapsayan, üst düzey IT hizmetleri ile siber güvenliği aynı panelde birleştiren bir yaklaşımdır.

Detayları görün →

Sektörünüze özel rehber sayfalarımız

Bu konunun sizin sektörünüzdeki karşılığını, sık sorulan soruları ve çözümleri sektör sayfalarında bulabilirsiniz.